Bánh ít lá gai Sáu Minh
Bộ Lương thực
· Nhóm Bánh, Mứt, Kẹo (gồm đường và bột)
· Khánh Hòa
· Huyện Diên Khánh
· xã Diên An
Người đăng tài: Huỳnh Trúc Vy
Là: Công chức Văn hóa - xã hội xã
Nguyên liệu
Cách chế biến
-
Cho nước ấm từ từ vào khối bột nếp (khoảng 400g bột) và nhào trộn đến khi khối bột đạt độ dẻo thích hợp. Quá trình nhào trộn kỹ giúp các phân tử tinh bột liên kết chặt chẽ với nhau. Tinh bột có các nhóm hydroxyl giúp chúng có khả năng hydrate hóa và tập hợp lại đồ sộ hơn tạo khối bột đặc, dính và dẻo. Có thể lấy ¼ khối bột luộc trong nước sôi khoảng 5 phút nhằm hồ hóa sơ bộ rồi tiến hành nhào trộn chung với phần bột còn lại, do quá trình hồ hóa sẽ làm tăng khả năng kết dính của tinh bột.
-
Trong quá trình nhào trộn nên cho thêm một ít dầu ăn hay nước cốt dừa để khối bột không bị dính và làm tăng vị béo cho bánh. Ngoài ra có thể cho thêm một ít muối và dung dịch đường để tạo vị cho bánh. Đường cũng có tác dụng làm tăng độ trong của bột. Khối bột sau khi nhào trộn không được khô quá mà cần có độ nhão để dễ định hình cho bánh sau này.
-
Nhân bánh: Nhân bánh phổ biến là nhân dừa hay nhân đậu.
-
Nhân dừa: Nguyên liệu chủ yếu gồm có dừa khô, đậu phộng và mè. Chọn loại dừa không quá già (gọi là dừa rám) nếu không nhân bánh khi ăn sẽ bị khô. Dừa được nạo lấy phần cơm màu trắng. Đậu phộng và mè rang vàng, tách vỏ và giã nhỏ nhưng không quá nát.
-
Hòa tan đường cát trắng vào nước trong chảo (có thể theo tỷ lệ 300g đường trong 100ml nước hoặc sử dụng lượng đường tùy theo độ ngọt mong muốn). Đun nóng chảo trên bếp, khuấy đều cho đường hòa tan hoàn toàn. Tiếp cho khoảng 400g dừa nạo vào chảo, trộn đều đến khi các các miếng cơm dừa ráo, dẻo tay (khoảng 5 phút). Trong quá trình đảo trộn nên để lửa nhỏ tránh cháy khét làm sẫm màu do xảy ra hiện tượng caramen đường. Bổ sung một ít muối để tạo vị cho nhân bánh. Muốn nhân có độ sánh, người ta có thể bổ sung một ít bột năng hòa tan trong nước. Bổ sung đậu phộng và mè, trộn đều. Sau khi lấy chảo khỏi bếp, trộn đều nhân với đậu phộng và mè, để nguội và cho thêm vani.
-
Khi hỗn hợp nhân nguội, vo thành từng viên tròn đường kính 2 – 2,5cm, khi vo phải nén chặt không để nhân không bị bể.
-
Nhân đậu xanh: Nguyên liệu chính là đậu xanh. Đậu xanh (khoảng 200g) được ngâm, rửa trong nước khoảng 6–9 giờ cho hạt đậu hút nước, mềm giúp quá trình nấu mau hơn. Trong quá trình ngâm nên cho thêm một ít muối vào nước ngâm để hạn chế vi khuẩn lên men làm chua đậu. Sau khi ngâm, loại bỏ vỏ đậu bằng nước lạnh và nấu đậu với nước cốt dừa (nước cốt dừa chuẩn bị theo tỉ lệ khoảng 200g dừa trong 500ml nước, nhào trộn và vắt lấy nước. Lượng nước này chia làm 2 lần nhào) và một ít muối đến khi đậu chín mềm thành khối paste dẽo mịn.
-
Nhân bánh ngon khi đậu không quá khô hay quá nhão và không có mùi khê khét. Lượng nước thêm vào khi nấu nhân không được quá nhiều tránh làm nhão khối paste khó nắn thành viên. Ngược lại nếu lượng nước quá ít sẽ làm đậu bị sống hay quá khô. Trong quá trình nấu nên sử dụng lửa nhỏ tránh đậu bị khét làm ảnh hưởng đến chất lượng bánh ít thành phẩm. Để nguội khối đậu rồi vo thành từng viên nhỏ đường kính 2 – 2,5 cm.
-
Lấy một khối bột đủ để bao được phần nhân. Ep bột thành miếng mỏng và cho một viên nhân vào giữa miếng bột. Túm các góc bột sao cho miếng bột có thể bao kín hết phần nhân bánh phía trong rồi vo tròn. Có thể áo bên ngoài viên bột một lớp dầu ăn hay nước cốt dừa để bánh khỏi dính vào lá.
-
Lá chuối tươi mang phơi nắng khoảng 10 phút sao cho lá hơi héo để tránh lá bị rách khi gói bánh. Có thể trụng lá chuối trong nước sôi, sau đó để ráo và lau khô (cách làm này nhanh hơn phơi nắng và màu lá xanh đều). Lá được xé thành những miếng vuông khoảng 25 x 25cm để dễ gói bánh.
-
Thoa một lớp dầu ăn lên lá, cuộn lá thành hình phễu, cho viên bột vào giữa và gấp mí lá lại (đáy gấp lại theo hình tam giác). Dùng thêm 1 miếng lá chuối đặt gói bột lên giữa lá. Gấp đôi miếng lá theo hình chéo của hình vuông, vuốt nhẹ đường gấp cho có nếp. Gấp tiếp mí lá mỗi bên vào 3 lần cho sát. Gấp mí lá còn lại vào trong.
-
Hấp: Xếp tất cả bánh vào xửng và hấp khoảng từ 1-2 giờ cho bánh chín.
-
Trong quá trình hấp, bánh có thể đạt đến nhiệt độ 60-70oC làm tăng khả năng hấp thụ nước của các hạt tinh bột, kết quả là làm cho các hạt tinh bột trương nở và có khả năng tạo gel, đồng thời quá trình hồ hóa còn làm cho bột bánh trở nên trong hơn.
* Bánh ít lá gai:
Bánh ít lá gai là món ăn có từ lâu đời của làng quê Việt Nam, nhất là ở các tỉnh đồng bằng Bắc Bộ. Một trong những thứ quà quê vô cùng thơm ngon, vô cùng ý nghĩa, mang đậm hương vị đặc trưng của lá gai.
Có nhiều ý kiến cho rằng: Bánh ít lá gai ra đời gắn liền với truyền thuyết Lạc Long Quân. Trong bánh ít lá gai có hòa quyện tuyệt vời từ những nguyên liệu thiên nhiên của đất trời. Vỏ bánh màu đen từ lá gai, mềm dẻo từ bột lá nếp tượng trưng cho sự bền chặt, thủy chung của đôi lứa. Ruột bánh màu vàng của đậu xanh, vị thơm của lạc, dừa, toát lên sự sung túc.
Ngày xưa bánh gai chỉ được làm ở các dịp lễ Tết, dùng để thắp hương gia tiên nhằm tưởng nhớ công ơn sinh thành và nuôi dưỡng của tổ tiên.
Bánh ít lá gai là đặc sản ở một số vùng đồng bằng Bắc Bộ, Trung bộ. Nhiều nơi bánh ít lá gai được dùng ở các lễ ăn hỏi, cưới xin.
"Muốn ăn bánh ít lá gai
Lấy chồng Bình Định sợ dài đường đi"
Mặc dù có vẻ ngoài không mấy đẹp mắt, nhưng những chiếc bánh hình chóp luôn thu hút những tín đồ ăn uống bởi hương thơm lá gai và hương vị tươi mát của nhân làm từ dừa xay hoặc đậu xanh xay. Bánh ít lá gai vừa truyền thống, vừa hiện đại, mang nét đặc trưng của ẩm thực Việt Nam.
Xem bản đồ ẩm thực Việt Nam