Lẩu cá trái bần
Bộ Canh, Súp, Lẩu
· TP. Cần Thơ
"Đúng như tên gọi, món lẩu này có nguyên liệu chính là trái bần - một loại trái phổ biến của vùng sông nước miền Tây.
Bần mọc hoang hoặc được trồng ở rừng ngập mặn ven biển, nhưng khi được chế biến thì lại trở thành món ăn được đặt trên những bàn tiệc của những nhà hàng sang trọng.
Nồi lẩu ngon phải dùng bần chín, bởi bần sống sẽ làm cho nồi lẩu có vị chát. Ngoài bần, nước lẩu còn được ninh từ cá tươi để có vị ngọt thơm đặc trưng, có thêm xương heo được nêm nếm vừa ăn với một chút nước cốt me chua, sau đó cho thêm ít rau thơm cắt nhuyễn và ớt lát để thêm vị cay cho lẩu.
Tùy theo mùa mà các loại nguyên liệu ăn lẩu thay đổi rất đa dạng, gồm các loại cá da trơn như cá tra, cá ba sa, cá ngát hoặc cá điêu hồng... sang hơn khách có thể thưởng thức món lẩu bần nấu ba ba, cua đinh.
Sự hấp dẫn của lẩu bần nằm ở vị chua rất thanh và dịu. Tinh tế một chút khi thưởng thức lẩu bần, người ăn còn cảm nhận ra mùi thơm dịu nhẹ của hương bần. Ngoài ra, vị béo của cá, vị ngọt của các loại rau sống ăn kèm càng khiến thực khách lưu luyến, muốn thưởng thức mãi không thôi.
Mùa nước nổi là thời gian hợp lý nhất để thưởng thức trọn vẹn hương vị dân dã của nồi lẩu bần. Khi ấy, các loại bông súng, bông điên điển, so đũa nhúng ngập trong nước lèo chua, mặn hài hòa mới thấy thêm yêu miền sông nước miệt vườn."
Nguyên liệu
-
Cá dứa/ Cá bông lau/ Cá hú / Cá ngát
- 800 gr
-
Bạc hà
- 150 gr
-
Đậu bắp
- 100 gr
-
Bần
- 3 Quả
-
Dứa
- 150 gr
-
Cà chua
- 2 Quả
-
Giá đỗ
- 100 gr
-
Hành tím băm
- 1 tsp (Teaspoon)
-
Ngò gai, ngò ôm
- 50 gr
-
Dầu ăn
- 3 tsp (Teaspoon)
-
Ớt
- 1 Quả
Cách chế biến
-
Cách chọn mua cá ngát tươi ngon
-
Nên chọn cá ngát còn sống thì thịt mới ngon và không bị bở.
-
Chọn cá còn nguyên vẹn, không trầy xước, tróc vảy, thân cá to tròn và đầu cân đối với thân.
-
Trái bần là gì? Mua trái bần ở đâu?
-
Cây bần là loài cây phổ biển tại các tỉnh miền Tây Nam Bộ, có tác dụng giữ đất, chắn sóng, chống sạt lở dọc các sông rạch....
-
Trái bần to tròn, hơi dẹt, có vị chua, thường được dùng để nấu canh chua hoặc ăn sống và chấm kèm các loại mắm.
-
Trái bần rất phổ biến ở miền Tây nhưng ở các tỉnh, thành phố khác rất khó để mua. Bạn hãy lựa chọn cửa hàng, các chợ lớn hoặc các trang chuyên bán trên mạng uy tín để mua trái bần nhé!
-
Cách chọn mua đậu bắp tươi ngon
-
Chọn mua những trái đậu bắp tươi, non, mềm và có kích thước nhỏ. Không nên chọn những quả có kích thước lớn vì đây là những trái già, ăn không ngon.
-
Bạn không nên chọn mua những quả đậu bắp bị mềm hoặc có vết thâm bên ngoài.
-
Cách chọn mua cà chua tươi ngon
-
Nên chọn những quả cà chua có lớp vỏ ngoài đỏ tươi, đều màu, không bị trầy, bị thâm hoặc có những đốm màu lạ.
-
Cà chua chín và tươi thường có phần cuống màu xanh, bám chặt vào đầu quả cà chua."
-
"Cách chọn mua dứa (thơm) ngon
-
Chọn mua trái có màu vàng tươi đều, có mùi thơm, phần cuống vẫn còn tươi.
-
Nên chọn mua những quả có dáng bầu thay vì dáng dài vì dáng bầu sẽ nhiều thịt hơn.
-
Không nên mua nhứng quả có màu quá xanh hoặc màu không đểu, thân quá mềm, có mùi hôi.
-
Cách chế biến Lẩu bần Cá ngát nấu canh chua:
-
Sơ chế cá ngát
-
Cá ngát có 2 ngạnh sắc bén và có độc ở ngạnh nên khi sơ chế, bạn lưu ý cắt bỏ ngạnh đi.
-
Sau đó bạn làm sạch mang, cắt bớt râu, dùng muối chà xát da cá rồi rửa sạch lại với nước. Sau đó cắt cá thành những khoanh vừa ăn.
-
Cách khử mùi tanh cá ngát: Cá ngát trước khi cắt khúc, bạn có thể pha một ít gừng và rượu trắng theo tỉ lệ thích hợp rồi xoa đều các mặt cá rồi rửa lại với nước sạch, như vậy sẽ khử được kha khá mùi tanh và loại bỏ được hết nhớt của cá.
-
Sơ chế các nguyên liệu khác
-
Bạc hà mua về sơ chế sạch và cắt thành khoanh mỏng vừa ăn.
-
Cách sơ chế bạc hà (dọc mùng) để ăn không bị ngứa:
-
Rửa sạch cây bạc hà cho khỏi bùn đất. Tước bỏ phần xơ phía bên ngoài. Sau đó khoét bỏ hết phần bụng của dọc mùng (phần cong bên trong).
-
Sau đó cắt bạc hà theo miếng chéo vừa ăn, để trong 1 cái tô hoặc thau, rắc một muỗng canh muối hạt lên và trộn đều, để khoảng 15 phút.
-
Cho nước lạnh vào tô dọc mùng ngâm muối, rửa sạch rồi vắt nhẹ cho bớt nước. Lặp lại 2 lần rồi ngâm xả vài lần với nước lạnh, đảm bảo sẽ hết ngứa.
-
Giá đỗ, đậu bắp, cà chua, thơm, rau thơm rửa sạch. Ớt cắt nhuyễn.
-
Đậu bắp cắt chéo thành khoanh vừa ăn hoặc tùy sở thích của gia đình mà để nguyên trái.
-
Cà chua cắt múi cau làm 6 hoặc 8 tùy theo độ lớn của trái cà chua. Thơm cắt thành những lát mỏng vừa ăn. Rau thơm cắt nhỏ vừa ăn.
-
Bần rửa sạch, cắt lấy vỏ."
-
"Nấu Lẩu:
-
Bắc 1 cái chảo lên bếp, đợi khi chảo nóng thì cho 3 muỗng canh dầu ăn vào đun nóng. Tiếp theo cho hành tím băm vào phi thơm.
-
Tiếp theo, cho vào khoảng 1.5 lít nước (cỡ 1.5 tô nước) rồi đun sôi.
-
Sau đó cho bần vào nấu cỡ 2 - 3 phút, khi bần vừa chín thì vớt ra.
-
Tiếp theo, cho thơm và cá ngát vào nấu trong khoảng 10 - 15 phút để cá chín.
-
Trong lúc nấu, bạn nếm xem nước có đủ độ chua như mong muốn chưa. Nếu chưa thì tiếp tục cho bần vào 1 cái rây cho vào nồi nước để bần ra thêm nước, sẽ chua hơn.
-
Cho các nguyên liệu vào nấu canh
-
Sau khi cá chín, vớt cá ra 1 cái dĩa, để riêng rồi lần lượt cho cà chua, đậu bắp, bạc hà và giá đỗ vào nấu khoảng 3 - 5 phút.
-
Nêm canh với 1 muỗng canh nước mắm, 1 muỗng canh đường, 1 muỗng cà phê muối, 1 muỗng cà phê bột ngọt. Gia giảm theo khẩu vị của gia đình.
-
Sau khi canh chín, cho rau thơm và ớt vào rồi tắt bếp.
-
Thành phẩm
-
Lẩu Canh chua đậm đà, chua thanh nhẹ của trái bần kết hợp cùng thịt cá ngát có vị ngọt đặc trưng của cá đồng, bùi béo, không tanh.
-
Khi ăn chấm kèm nước mắm ớt cay cùng chén cơm nóng thì quả thực là một món ăn cực kì dân dã mà lại vô cùng thơm ngon, hấp dẫn
-
Cá ngát là cá gì?
-
Cá ngát họ cá trê, có vị ngọt, tính bình. Do đó, cá ngát có hình dạng giống cá trê, có đuôi dẹt, da trơn. Tuy nhiên, so với cá trê, cá ngát lớn hơn, có màu đen và nhiều râu hơn.
-
Cá ngát có hai ngạnh cứng nhọn bên mang và tập trung nọc độc ở phần ngạnh. Độc này khá nguy hiểm, thậm chí có thể gây tử vong nên khi chế biến cá, cần lưu ý không để bị ngạnh cá đâm vào tay.
-
Bạn có thể dùng các loại cá để nấu Lẩu cá trái bần như: Cá dứa, cá bông lau, cá hú, cá ngát.
"Đất phương Nam là vùng đất có nhiều truyền thuyết. Trong số những truyền thuyết của thời kỳ khai hoang mở đất, có một truyền thuyết rất độc đáo là truyền thuyết về món canh chua bần nấu với cá dứa. Món canh được người dân Bến Tre khoản đãi Nguyễn Ánh trên bước đường bị quân Nguyễn Huệ truy đuổi.
Có lẽ món Lẩu canh chua bần nấu với cá dứa là món của người Khơ-me (trong đó có bỏ mắm bò-hoóc) về sau người dân Việt cải tiến, hoàn chỉnh nên mới có được như ngày hôm nay.
Các lưu dân thuộc vùng đất Ngũ Quảng đã dùng ghe bầu đi vào đất phương Nam và tấp vào duyên hải, cửa sông, những nơi cây bần mọc thành rừng, mọc theo đất bồi tạo thành những vùng đất mới cực kỳ sung túc.
Dưới gốc bần, một loài cá mắn đẻ, thịt ngọt, đớp quả bần rụng mà sống, nên thịt cá thơm ngon vô cùng - đó là con cá dứa.
Cây bần còn có ""tên chữ"" là thủy liễu, cái tên do Chúa Nguyễn Ánh đặt. Câu chuyện truyền thuyết về Nguyễn Ánh (Vua Gia Long) được dân gian kể lại như sau:
Nguyễn Ánh và bầu đoàn bị quân của Nguyễn Huệ đánh cho tan tác, phải bỏ chạy vào đến làng An Hiệp, huyện Ba Tri, tỉnh Bến Tre. Một lần, chúa Nguyễn băng đồng, lướt bụi, vượt sông vào cù lao Đất giữa sông Hàm Luông (cù lao Đất thuộc làng An Hiệp), bụng đã đói lả, khát đến cháy họng, tình cảnh rất thảm thương. Vào nhà của phú ông họ Phạm, được ông sai gia nhân cấp tốc làm cơm khoản đãi. Vì gấp rút, nên bữa cơm ""dã chiến"" chỉ có món canh chua cá dứa nấu với quả bần chín. Vậy mà, sau này khi đã lên ngôi vua, mỗi khi nhắc lại chuyện này, vua Gia Long đều cho rằng, cả đời mình chưa có bữa cơm nào được ăn ngon đến thế.
"
"Trong đêm ấy, nằm trên chiếc võng bện bằng dây bẹ chuối căng dưới tán bần, gió lao xao, mùi bần chín thơm ngan ngát, Nguyễn Ánh cảm kích nói:
- Cảnh đẹp thướt tha mang dáng hình liễu rũ, trái thơm ngon ngan ngát mùi thơm như thế. Cớ sao lại phải mang cái tên bần!
Sáng hôm sau ông nói với ông họ Phạm và mấy gia đình lưu dân ở cù lao Đất:
- Ta quyết định từ nay cải danh cho cây bần thành cây có tên mới là thủy liễu!
Câu chuyện trên tôi được nghe bác Tư Giàu, tức Lữ Văn Giàu, quê ở vùng đất Ba Tri địa linh nhân kiệt, là nông dân sản xuất giỏi và là người hiểu biết nhiều về các truyền thuyết của vùng này kể lại.
Qua truyền thuyết về món canh chua bần nấu với cá dứa, đặc sản xuất phát từ Bến Tre, gắn với vua Gia Long, chúng tôi muốn gửi đến các bạn một niềm vui về thương hiệu của món canh chua Nam Bộ.
Tất cả các thứ cá (trừ cá trê vàng không rõ vì sao không gia nhập vào làng canh chua) chia làm hai hệ để đi vào làng canh chua: cá có vảy và cá không có vảy (da trơn). Cá có vảy như: lóc, rô, sặt rằn, chẻm, cá cháy... được nấu canh chua với me chín hoặc cơm mẻ cùng các loại rau quả như: cà chua, khóm, đậu bắp, bạc hà, giá đậu xanh, gia vị bằng hai thứ rau thơm: ngò om, ngò gai, đôi khi thêm vài nhánh rau tần dày lá. Các loại cá không có vảy: trê trắng, cá ngác, cá vồ, cá hú... được nấu canh chua với cơm mẻ, khế, me cùng với bắp chuối, măng chua; không cho giá đậu xanh...; gia vị vẫn là ngò om và ngò gai.
Chia như vậy nhưng vẫn có ngoại lệ; con cá bông lau chẳng hạn, cũng thuộc loại không vảy, nhưng lại được đối xử như cá lóc ở món canh chua. Con lươn lại nấu canh chua theo công thức cá không vảy. Cá kèo (không vảy, cá nước lợ, lắm nhớt), cá linh (cá sông có vảy, nhỏ con) vào làng canh chua với cùng một công thức: nấu với me hoặc cơm mẻ, chỉ chấp nhận bông so đũa mà không dùng rau quả khác, gia vị vẫn là ngò om, ngò gai. Con tôm, con tép thường được nấu canh chua với giá, khóm. Có ba loại cá biển gia nhập làng canh chua là: cá đuối, cá lồi và cá nục được nấu theo công thức cá không vảy.
"
Xem bản đồ ẩm thực Việt Nam