Mắm cá ruộng Chiêm Hoá
Bộ Thuỷ Hải sản
· Tuyên Quang
"Mắm cá ruộng Chiêm Hóa là gì?
Không chỉ là một món ăn thông thường. Mắm cá ruộng Chiêm Hóa còn chứa đựng những hương vị đặc trưng của núi rừng Tây Bắc. Đối với những ai chưa biết đến món đặc sản này thì đây là món ăn được làm từ loại cá chép nuôi ở ruộng.
Những con cá làm sạch được trộn đều với muối, giềng và hành sau đó đổ vào hũ. Cuối cùng là lấy lá cơm đỏ, lá trầu không thái sợi trộn đều với xôi nếp đã lên men để đổ vào hũ chung với cá. Món mắm này phải ủ trong thời gian 10 tháng mới có thể dùng được.
Mắm cá ruộng Chiêm Hóa cũng khá giống với những loại mắm khác. Đều được làm từ cá, muối và những gia vị đi kèm. Tuy nhiên, điều làm nên sự khác biệt của mắm cá Tuyên Quang đó là nguyên liệu.
Cá được dùng làm mắm phải là cá đồng, không phải là cá nuôi hoặc cá sông, cá biển. Do đó hương vị mắm sẽ thơm và đậm đà hơn những loại cá khác. Bên cạnh đó thời gian ủ mắm cũng lâu hơn giúp cho hương vị thêm phần khác biệt.
Một món mắm cá Tuyên Quang ngon phải có màu đỏ tía. Ngoài màu sắc thì hương thơm phải dậy mùi, không có mùi tanh hôi. Cá được ủ 10 tháng sẽ chín đều cả thịt lẫn xương. Từ đó cho ra một món mắm ngon, đậm đà và hấp dẫn.
"
Nguyên liệu
-
Cá chép ruộng
- 4 kg
-
Củ riềng
- 200 gr
-
Củ hành khô
- 100 gr
-
Gạo nếp
- 1 kg
-
Men rượu
- 20 gr
-
Lá cơm đỏ
- 200 gr
-
Lá chầu không
- 200 gr
Cách chế biến
-
Đồng bào dân tộc Tày huyện Chiêm Hoá đều biết làm mắm cá ruộng. Loại cá được chọn làm mắm là cá chép nuôi ở ruộng. Trước ngày thu hoạch cá 1 tuần ta chuẩn bị sẵn gạo nếp, men rượu, đan sọt để ủ men. Gạo nếp được xôi lên, để nguội rồi trộn đều với men rượu, sau đó lót lá chuối vào sọt, đổ món xôi đã được trộn men vào ủ kín. 4 ngày sau, khi món xôi nếp đã lên men thơm như rượu hoẵng, ta ra tháo nước ruộng bắt cá, mổ moi ruột sạch sẽ, để ráo nước. Khâu mổ cá phải thật khéo, không được làm vỡ mật cá, nếu không vị đắng sẽ làm hỏng món mắm. Phải đào giềng, hái thêm lá trầu, lá cơm đỏ rửa sạch. Lá trầu và lá cơm đỏ được thái chỉ, còn giềng thì băm thành lát mỏng. Trộn đều xôi nếp đã lên men với cá, giềng, lá trầu không, lá cơm đỏ, muối, sau đó đổ hỗn hợp đã trộn đều vào hũ, cho thêm nước rồi đậy thật kín. 10 tháng sau mới mở hũ mắm ra, thấy dậy mùi thơm là dùng được.
-
Tuy nhiên, không phải ai cũng biết mắm ngon và nấu như thế nào mới đạt được hương vị tuyệt vời.
-
Món mắm ngon, phải có màu đỏ tía, dậy mùi thơm sực nức của cơm nếp, men rượu, giềng, lá trầu, lá cơm đỏ. Nếu mở nắp hũ mắm không thấy có mùi thơm là mắm chưa đạt yêu cầu. Loại cá được chọn làm mắm không được nặng quá 3 lạng một con.
-
Trải qua 10 tháng ủ trong hỗn hợp, cá phải “chín” cả thịt lẫn xương mới dùng được.
-
Khi nấu món mắm cá ruộng, phải trộn thêm một ít mẻ chua thông thường, nước mắm, muối, bột ngọt và nước đun sôi để nguội mới có vị đậm đà, nếu không mắm sẽ có mùi tanh, không ngon.
-
Món mắm ngoài dùng để chấm các loại thịt luộc, rau luộc, rau sống, bà con còn dùng để xào với trám om đã bỏ hột, sẽ có món ăn hương vị thật độc đáo.
"Những cái tên như rượu nếp cái hoa vàng hay xôi ngũ sắc chắc hẳn không còn xa lạ gì với những du khách đã từng đặt chân đến Tuyên Quang. Tuy nhiên có lẽ còn nhiều người chưa biết đến mắm cá ruộng Chiêm Hóa. Đây cũng là một món ăn truyền thống của người dân Tây Bắc. Đồng thời nó còn là một trong những vị thuốc độc đáo của vùng cao.
Là một món mắm, loại đặc sản này có rất nhiều cách để thưởng thức. Điển hình là dùng để làm nước chấm cho các loại đồ luộc như: thịt luộc, rau luộc. Mắm cá ruộng Chiêm Hóa sẽ ngon nhất khi chấm với rau muống hoặc rau rừng luộc. Ở miền núi Tây Bắc, rau rừng là một loài rau độc đáo, rất ngon và mang hương vị tự nhiên.
Bên cạnh đó, thịt heo luộc cũng có thể ăn kèm với mắm cá ruộng. Những món luộc thường giữ được trọn vẹn hương vị ban đầu của món ăn. Sau đó đi kèm cùng hương vị đậm đà, thơm ngon của mắm cá sẽ khiến cho món ăn trở nên hấp dẫn hơn. Thay vì chấm với nước mắm thông thường thì sử dụng mắm cá sẽ ngon hơn.
Bên cạnh việc dùng để ăn kèm với đồ luộc thì mắm cá ruộng Chiêm Hóa còn có thể dùng để nấu món xào. Dùng mắm xào với trám om đã bỏ hạt sẽ cho ra một món ăn mang đậm bản sắc vùng cao. Hương vị thơm ngon đậm đà sẽ khiến bạn không thể cưỡng lại được.
Mắm cá ruộng dù có ghép với bất kì loại nguyên liệu nào khác thì cũng sẽ đem lại cho món ăn một hương vị rất riêng. Hương vị của núi rừng Tây Bắc, hương vị tự nhiên nhưng đậm đà của mắm và hương vị khác biệt với những loại gia vị khác."
Xem bản đồ ẩm thực Việt Nam