Xôi nếp nương Mai Châu
Bộ Lương thực
· Nhóm cơm
· Hoà Bình
Xôi nếp nương được biết đến là món ăn đặc sản nổi tiếng tại Mai Châu, Hòa Bình. Món ăn này mặc dù khá bình dị và quen thuộc nhưng cũng đã xuất hiện trong bài thơ Tây Tiến của cố thi sỹ Quang Dũng. Xôi nếp nương Mai Châu còn có nhiều màu sắc đặc trưng của người dân Hòa Bình vào mỗi dịp lễ Tết đầu năm. Từ đó giúp món ăn trở nên bắt mắt, sinh động và tăng sự hấp dẫn hơn. Khi du khách thưởng thức xôi nếp nương Mai Châu có thể ăn kèm với muối vừng hay thịt nướng chắc chắn sẽ rất bất ngờ với hương vị thơm ngon, độc đáo. Đặc biệt, món xôi này cũng không hề có mùi phẩm màu mà được làm hoàn toàn từ các nguyên liệu tự nhiên nên đảm bảo chất lượng cao.
Nguyên liệu
-
Gạo nếp nương Mai Châu
- 2 kg
Cách chế biến
-
Ngâm gạo nếp
-
Trước khi đem đi thổi xôi ta cần mang gạo nếp nương đi ngâm trong khoảng thời gian 5-6 tiếng bằng nước lã. Tuyệt đối không được ngâm gạo với nước ấm sẽ khiến hạt gạo tiết nhựa, xôi thành phẩm sẽ bị dính nhão không ngon.Khi đã ngâm đủ ta vớt gạo ra rồi để gạo cho ráo nước. Tiếp đến cho gạo nếp đã ráo vào chõ xôi có thể chõ nhựa, inox nhưng ngon nhất phải là chõ gỗ. Có thể lót khăn xô sạch xuống đáy chõ để xôi chín đều không nát.
-
Nấu xôi/đồ xôi
-
Cho nước vào nồi và đun cho đến khi nước sôi già ta mới bắc chõ gạo lên để đồ. Đậy vung lại cho kín đun đến lúc xôi chín thơm và đều. Tùy từng lượng xôi cũng như cỡ nồi mà căn thời gian khác nhau. (Người phụ nữ Thái không đồ xôi bằng nồi, xửng hấp như người Kinh mà cho nếp vào chõ gỗ. Nếp tự chín bằng hơi chứ không nấu. Cách chế biến này không khó nhưng đòi hỏi sự tỉ mỉ, khéo léo.). Gạo được đồ tới hai lần:
-
Lần thứ nhất đủ chín, đảo cho thật đều
-
Lần thứ hai khiến xôi mềm và dẻo hơn, nhất là mỗi khi mở nắp nồi, hương thơm của nếp chín như lan tỏa cả vùng.
-
HJoàn thành món xôi đặc sản Hòa Bình
-
Khi xôi chín dùng đũa đánh tơi xôi cho ra mẹt hoặc mâm sạch. Vừa quạt thổi hơi cho nhanh nguội vừa đảo cho xôi tơi hạt. Khi đã nguội bạn cho vào chõ đồ lại lần hai. Xôi đặc sản Hòa Bình được đồ hai lần nên không bị lại gạo. Hạt xôi bóng, mẩy, dẻo thơm nhưng vẫn tơi hạt không hề dính tay.
-
Xôi chín lại ta để nguội rồi cho ra đĩa, hộp hoặc đựng trong khẩu ếp của người Thái. Xôi để cả ngày vẫn dẻo ngon.
"Nói về ẩm thực của vùng Tây Bắc không thể không nhắc đến các món ăn chế biến từ hạt nếp. Điểm khác biệt là cơm nếp Tây Bắc rất đa dạng về màu sắc, hương vị, mỗi vùng, mỗi dân tộc có bí quyết chế biến riêng từ những loài hoa cỏ thiên nhiên. Nét ẩm thực độc đáo này đã đi vào thơ văn. Trong đó, câu thơ mang nỗi nhớ về vùng đất và con người Tây Bắc của nhà thơ Quang Dũng trong bài thơ Tây Tiến được nhiều người nhắc nhớ:
“Nhớ ôi Tây Tiến cơm lên khói
Mai Châu mùa em thơm nếp xôi”
Mai Châu là huyện cực Tây của tỉnh Hòa Bình, có nhiều dân tộc sinh sống nhưng tập trung đông cộng đồng dân tộc Thái nên nét văn hóa “Ăn cơm nếp, ở nhà sàn” của dân tộc này được thể hiện khá đậm nét. Hình ảnh cơm lên khói tỏa hương thơm của nếp xôi ngày mùa thường gắn với hình ảnh về những người mẹ, những chị, những em trong mùa lúa chín. Nếp xôi là món thay thế cơm phổ biến ở vùng cao Tây Bắc, tiếng Thái gọi là “kháu càng nòi” - nghĩa là gạo dẻo thơm. Đến Mai Châu, tỉnh Hòa Bình, thưởng thức được nếp xôi do chính phụ nữ Thái làm mới có thể cảm nhận hết vị ngon."
Xem bản đồ ẩm thực Việt Nam